Belofte


Aerial, door het Noord Nederlands Orkest o.l.v. Stefan Vladar, met Ralph van Raat op piano (2010)

De opdracht: schrijf een ouverture-achtig stuk voor het Noord Nederlands Orkest, voor de opening van de vernieuwde Lawei in Drachten. Een feeststuk dus, snel en licht, als eerste van een drietal werken dat ik de komende twee seizoenen voor het orkest mag maken. Ik heb er veel zin in.

Louis Andriessen zei ooit dat componeren net zoiets is als koekjes bakken. Maar hoe bedenk je muziek? Hoe verdeel je die noten over de instrumenten? Op inspiratie wachten is niet handig, je moet jezelf trainen muziek te bedenken zodra je achter je computer of piano gaat zitten.

Neem een componist als Igor Stravinsky, die er naar eigen zeggen een ijzeren werkschema op nahield. Niks geen wachten op inspiratie, maar gewoon iedere ochtend beginnen met wat contrapuntoefeningen en dan volgens een vast schema de werkdag door componeren. Elke dag, weer of geen weer. Koekjes bakken voor gevorderden.

Elke nieuwe compositie begint met een vonk. Sommige componisten vragen zich af 'wat zou er gebeuren als'. Anderen hebben een melodie in hun hoofd die zich een weg naar buiten probeert te werken. En weer anderen maken abstracte schema's die ze langzaam laten vollopen met tijd en klanken.

Voor mij geldt dat ik de contouren van een stuk meestal voor me zie verschijnen. Ik zeg 'zien' want met horen heeft het in die eerste fase nog niet veel te maken. Het lijkt alsof ik de muziek alleen nog maar uit de lucht hoef te plukken en op hoef te schrijven. Ieder nieuw stuk is een belofte, die alleen nog maar ingelost hoeft te worden.

Maar dan begint het werk pas, het zoeken om ook maar een beetje in de richting te komen van wat ik me had voorgesteld. Ik probeer de klanken te pakken en op papier vast te spijkeren. Hoe dichterbij ik kom, hoe concreter alles wordt.

Vaak is het zo dat ik al werkend op plekken kom die ik niet had voorzien. En dat het stuk in wording een eigen leven gaat leiden. Maar als het goed is, valt het uiteindelijke werk samen met die belofte waarmee het allemaal begon.

Deze week ben ik begonnen met werken aan de NNO-ouverture, die in oktober gespeeld gaat worden. Ik heb nog geen titel en nog geen noot op papier gezet. Maar de vonk is al opgelicht. De belofte doemt al op in mijn hoofd.