As I Opened Fire

Interview in Dagblad van het Noorden

20141003 Dagblad van het Noorden interview

As I Opened Fire

8513867_1
Eigenlijk was de partituur van mijn nieuwe orkestwerk voor het Noord Nederlands Orkest 15 augustus al af. Het kost dan altijd nog een week of twee om de puntjes op de i te zetten, partijen te maken en eindredactie te doen. Niks is zo vervelend als onduidelijkheden in partituur of partijen tijdens orkestrepetities.

In de laatste fase van het componeren diende zich ook de uiteindelijke titel van het stuk aan. Ik weet niet hoe het bij andere componisten werkt, maar bij mij verandert een stuk in de loop van het maakproces soms wel acht keer van titel. Ik vind dat de naam iets moet zeggen over het stuk. Dat kan een verwijzing zijn naar iets dat ik diep in het geheugen van de muziek heb verstopt. Maar zo'n titel kan ook duidelijk zijn voor iedereen.

In dit geval verwijst de titel As I Opened Fire naar het gelijknamige schilderij van de Amerikaanse pop-artist Roy Lichtenstein. Lichtenstein baseerde zijn drieluik op tekeningen uit een stripverhaal, die hij in een min of meer verhalende volgorde presenteerde: een kort moment in een vliegtuiggevecht.

Lichtenstein legde de nadruk op primaire kleuren, zwarte contouren en uitvergrote rasterpunten die je vaak vindt in mechanische reproducties. Het ging hem meer om het beeld dan om het thema van de oorlog. “Highly emotional content, yet detached impersonal handling”, zo omschreef hij zelf ooit zijn streven als kunstenaar.

Het is niet zo dat de titel van dit ‘essay voor orkest’ (zoals de ondertitel luidt) al vaststond toen ik er aan begon, of dat Lichtensteins werk de inhoud van mijn muziek op enige manier heeft bepaald. Artistiek manager Marcel Mandos vroeg me een snel en uitbundig werk te schrijven voor het NNO. Muziek die kon dienen als feestouverture voor de opening van het vernieuwde Schouwburg De Lawei.

Tijdens het componeren schoot me de l'Homme armé-melodie te binnen, een martiaal lied uit de veertiende of vijftiende eeuw dat in (of moet ik zeggen vanaf?) de Renaissance veel is geleend door andere componisten.



l'Homme armé paste wonderlijk genoeg naadloos op het materiaal waarmee ik aan het werk was. Het verschijnt als melodie boven het hoornkoraal en het speelt een belangrijke rol aan het slot.

De muziek van As I Opened Fire is er een van primaire kleuren, omlijnde contouren en uitvergrote rasterpunten — om maar in de cartooneske beeldspraak te blijven. Voeg daar l'Homme armé bij en je begrijpt waarom ik de titel leende van Lichtenstein.

Of zo'n strijdlied bij de feestelijke opening van de vernieuwde Schouwburg De Lawei past? Net zoals bij Lichtenstein gaat het ook bij mij meer om de klank dan om het onderwerp. As I Opened Fire is een lijfelijk stuk geworden, met veel vaart. En met drama, zwarte wolken die zo nu en dan voor de zon schuiven.

Een vriend en collega dacht bij het bekijken van As I Opened Fire aan La Valse of aan de Bolero van Maurice Ravel: ook daar danst de obsessieve muziek zichzelf grimlachend kapot.

As I Opened Fire is een echt feest. Maar misschien niet voor onder de 16.